ĐÀN ÔNG XÂY NHÀ
ĐÀN BÀ XÂY TỔ ẤM 
“Hôn ước mà nhờ đó người nam và
người nữ tạo nên một cộng đồng sự sống và tình yêu, đã được Đấng
Sáng Tạo thiết lập và phú cho những luật riêng. Tự bản chất, hôn
nhân hướng đến thiện ích của đôi vợ chồng, việc sinh sản và giáo
dục con cái. Hôn nhân giữa những người đã chịu phép thánh tẩy được
Chúa Kitô nâng lên hàng bí tích”. (Giáo Lý Hội Thánh Công Giáo
số 1660, trang 608 – Tòa TGM TPHCM - 1997)
Khi nói về hôn nhân gia đình, trong dân gian ta có câu : “Đàn ông
xây nhà, đàn bà xây tổ ấm” . Đó là một trong những hình ảnh gần
gũi, dễ thương và nhiều ý nghĩa nhất. Đây là một bức họa đẹp và
sinh động về khung cảnh hòa hợp hòa điệu trong một gia đình hạnh
phúc. Hình ảnh vừa nói lên ý nghĩa sâu xa của sự hợp tác tương ứng
và gắn bó giữa hai vợ chồng trong trách nhiệm xây dựng hôn nhân
gia đình, lại vừa khơi gợi sự sống sinh động và linh hoạt trong
cộng đồng gia đình, trong đó mỗi thành viên đều ra sức tích cực
hoạt động vì lợi ích chung…
Thành quả của tình yêu là hôn nhân, thành quả của
hôn nhân là mái ấm gia đình và con cái được sinh ra và lớn lên trong
đó. Quy luật ngàn đời của xã hội con người là vậy. Engels đã nói
: “Tình yêu chân chính là tình yêu dẫn đến hôn nhân”. Còn Polly
Adler thì khẳng định : “Một mái nhà cộng với tình yêu thành mái
ấm”. Và thi hào người Anh Byron quả quyết : “Nếu không có những
trái tim yêu thương, thì không có mái ấm gia đình”.
Tình yêu – Hôn nhân – Gia đình, chuỗi ba từ ấy thường
luôn đi liền nhau và gợi nên một hình ảnh về một tổng thể cấu trúc
có nét đẹp hài hòa, thiêng liêng và đầy ý nghĩa…Cấu trúc ấy đã mặc
nhiên cho thấy rằng khi chấp nhận đời sống hôn nhân, người ta phải
có mục tiêu cụ thể để hướng tới : xây dựng và phát triển một gia
đình hạnh phúc, ấm êm. Mặt khác, cần phải tiếp tục duy trì tình
yêu ban đầu để hôn nhân phát triển bền vững lâu dài. Bên cạnh đó,
con cái, nhờ ân huệ và thành quả tình yêu ấy, được sinh ra, được
giáo dục trưởng thành để trở nên những con người hữu ích.
Ngày nay, người ta nói đến nguy cơ của những bạn
trẻ tôn vinh và chấp nhận những thứ hôn nhân “đặc biệt” như : hôn-nhân-không-cam-kết,
hôn-nhân-không-mục-đích, hôn-nhân-thử-nghiệm, hôn-nhân-liền-tay,
hôn- nhân-tiền-hôn-hậu-thú vv…Tất cả những “mác” hôn nhân ấy đang
hấp dẫn nhiều bạn trẻ và đã gây không ít đau đớn, thất vọng cho
họ ! Báo chí đã có nhiều phóng sự “buồn thảm” về thực trạng bi kịch
của những “mốt” hôn nhân như thế. Bởi vì, như một danh nhân đã nói
: “Họ mơ mộng khi yêu nhau và thức tỉnh khi lấy nhau”.
Có lẽ trong cuộc sống đang có nhiều khủng hoảng
và thách thức về những vấn đề hôn nhân gia đình, chúng ta tự thức
tỉnh để nhìn lại mục đích, ơn gọi của hôn nhân gia đình là gì và
tự hỏi nên làm gì để có thể bảo vệ, củng cố mái ấm càng ngày càng
ấm êm hơn.
BA NGỌN NẾN LUNG LINH…
Ca sĩ – nhạc sĩ Ngọc Lễ đã viết
một bài hát rất dễ thương về gia đình, mà hẳn là nhiều người đã
biết đến : “Cha là cây nến vàng, mẹ là cây nến xanh, con là cây
nến hồng, ba ngọn nến lung linh, thắp sáng một gia đình…”. Hình
ảnh thật đẹp, thật diệu vợi ! Cái đẹp huyền diệu và quyến rũ từ
ánh sáng lung linh của ba ngọn nến xanh-vàng-hồng : cha-mẹ-con cái.
Một bức tranh thật tuyệt vời !…
“Hôn nhân là một công trình mà ta phải kiến tạo
suốt đời”, Văn hào Pháp A. Maurois đã nói vậy. Công trình hôn nhân,
vừa khó khăn vừa lâu dài ấy, được thực hiện không do một người mà
là nhiều thành viên trong gia đình. Gia đình trước hết là một cộng
đồng. Một cộng đồng cơ bản và làm hạt nhân cho những cộng đồng lớn
hơn. Và cộng đồng này trước hết được xây trên nền yêu thương.
Đại văn hào Pháp V. Hugo đã thi vị hóa như sau :
“Ngôi nhà được xây bằng gỗ đá, bằng ngói, bằng cột bằng kèo. Gia
đình được xây bằng những việc làm yêu thương. Nó sẽ trụ vững một
ngàn năm”. Rõ ràng là, để hôn nhân bền vững, để gia đình hạnh phúc
bền lâu, người ta phải xây dựng bằng những vật liệu không mối không
mọt, đó là chất liệu tinh thần : lòng nhân ái yêu thương đùm bọc
và sự chung thủy kiên vững. Gia đình là một kiến trúc xây dựng thuộc
về trách nhiệm của mọi thành viên.
ĐIỀU GÌ ĐẸP NHẤT TRẦN GIAN
?
Trong số báo Tuổi Trẻ Chủ Nhật ra ngày 1-9-2002,
mục Nghệ Thuật Sống, có bài “Bức tranh tuyệt vời” của tác giả Chung
Sa, kể câu truyện về một họa sĩ suốt đời mơ ước vẽ một bức tranh
đẹp nhất trần gian. Ông đi gặp ba nhân vật để hỏi ý kiến : vị giáo
sĩ, cô gái và người lính. Vị giáo sĩ đề nghị vẽ niềm tin, vì niềm
tin nâng cao giá trị con người. Còn cô gái thì muốn vẽ tình yêu,
vì tình yêu làm cho cay đắng trở nên ngọt ngào, đem nụ cười cho
kẻ khóc than, khiến điều bé nhỏ thành vĩ đại cao thượng, tạo niềm
vui cho cuộc sống…Về phần người lính, anh ta gợi ý vẽ hòa bình,
bởi hòa bình là điều đẹp nhất trần gian, ở đâu có hòa bình, ở đó
có cái đẹp. Ông phân vân tự hỏi : “Làm sao có thể vẽ một lúc cả
niềm tin, cả hòa bình và cả tình yêu được ?”… Cuối cùng, khi về
nhà mình, ông họa sĩ đã nhận ra niềm tin trong ánh mắt các con,
tình yêu trong cái hôn của người vợ; những điều đó làm tâm hồn ông
tràn ngập hạnh phúc và bình an. Ông bắt đầu vẽ và hoàn thành tác
phẩm mà ông không ngần ngại đặt tên tác phẩm của mình là Gia đình.
Lúc này, người họa sĩ đã hiểu điều gì là đẹp nhất trần gian rồi…
Dựa vào câu truyện trên, bài viết do tác giả Chung
Sa sưu tầm, đã đưa ra một kết luận : “Thật vậy, gia đình là nơi
đầy ắp tiếng cười của trẻ thơ, tiếng hát của người mẹ và sức mạnh
của người cha. Nơi đó có hơi ấm của những con tim biết yêu, là ánh
sáng của đôi mắt tràn đầy hạnh phúc, là sự ân cần, là lòng chung
thủy. Gia đình là ngôi thánh đường đầu tiên cho trẻ thơ học những
điều hay lẽ phải, học niềm tin và lý tưởng sống. Đó là : nơi chúng
ta tìm về để được ủi an nâng đỡ – nơi những món ăn đơn sơ cũng thành
mỹ vị – nơi tiền bạc không quý bằng tình yêu – nơi ngay cả nước
sôi cũng reo lên niềm vui hạnh phúc”.
XÂY NHƯNG KHÔNG “CẤT” !?
Thật vậy, có gia đình là có tất cả. Người ta thường
nói : “Không nơi nào bằng mái ấm gia đình !” (No place like home).
Sống trong gia đình êm ấm người ta sẽ cảm nhận như sống trên thiên
đường !… Đó là một sự thật.
Nhưng sẽ là bất hạnh nếu người ta phải sống trong
một môi trường gia đình bất ổn và thiếu vắng tình yêu. H. de Balzac,
nhà văn vĩ đại của Pháp đã nói : “Hôn nhân là con đường dắt ta vào
địa ngục hay đưa ta vào thiên đàng”. Vì sao có loại hôn-nhân-địa-ngục
?
Đó là vì người ta xây dựng xong rồi đem “cất đi” tất cả, không khác
gì những di tích, kỷ vật cũ kỹ, mốc meo, lạnh tanh giấu kín trong
nhà bảo tàng vậy thôi ! Tình yêu trở nên nhạt thếch. Niềm tin biến
thành khô cứng. Hy vọng thui chột. Nụ cười tắt lịm. Hạnh phúc chỉ
còn là “một chút gì đó xa vắng…để ngàn năm đợi ngàn năm chờ” !…
Tuy nhiên, dù bi kịch thì vẫn có, nhưng người ta
có thể vượt qua bằng tình yêu, nghị lực và sự hợp tác chân thành.
James Thurber đã nêu ý kiến sau đây : “Trong hôn nhân, gặp nhau
là bước đầu, sống chung với nhau là bước kế tiếp, làm việc chung
với nhau mới làm nên một gia đình êm ấm”. Nếu có mồ hôi và nước
mắt trong hôn nhân thì đó là lẽ thường tình. Đó là mồ hôi của lao
động và hi sinh. Đó là nước mắt của cảm thông và thiện chí. Hôn
nhân đích thực không bao giờ làm ta rơi vào ảo tưởng của mộng mơ.
Nhưng có một điều chắc chắn là : “Trong hôn nhân, nụ cười và nước
mắt làm nên khúc nhạc cuộc đời” (David Sarnoff).
Sự hợp tác chân thành và tinh thần trách nhiệm cao
trong gia đình sẽ là yếu tố quan trọng giúp duy trì sự bền vững
của hôn nhân. Kinh nghiệm dân gian vẫn còn ý nghĩa và giá trị thực
tiễn : “Thuận vợ thuận chồng, tát bể Đông cũng cạn”… Sự hoà thuận
trong vợ chồng không làm cho đôi bạn mất đi cái “tôi” riêng của
mình, trái lại, nó bổ túc, hoàn thiện mỗi con người. Theo các chuyên
gia về hôn nhân gia đình thì để có sự hợp tác hiệu quả giữa hai
vợ chồng, nên tuân thủ một số nguyên tắc cơ bản sau đây :
1.-Tôn trọng sự khác biệt của nhau (giới tính, cá
tính, sở thích…);
2.-Trân trọng những ý kiến cá biệt của nhau ;
3.-Năng bàn bạc, thảo luận các vấn đề hệ trọng trong gia đình ;
4.-Tranh luận trên tinh thần “bình đẳng” và “hai bên cùng có lợi”
;
5.-Hãy nắm vững Nghệ thuật của sự nhượng bộ ;
6.-Hãy biến những “mâu thuẫn, bất đồng” thành sức mạnh ;
7.-Biết nhận ra những điểm mạnh và bỏ qua những điểm yếu của nhau
;
8.-Hãy nhớ kỹ điều này : Phân nửa những vấn đề trong hôn nhân được
giải quyết bằng cách giữ im lặng.
Viễn ảnh về một mái ấm với “ba ngọn nến lung linh”
là điều có thực đối với những ai biết khao khát hạnh phúc và sẵn
sàng hành động cách tích cực cho tình yêu và vì hạnh phúc gia đình.
Và “Bí quyết lớn nhất làm cho cuộc hôn nhân thành công là coi tất
cả các tai họa là chuyện nhỏ và không bao giờ biến chuyện nhỏ thành
tai họa” (Harold Nichlson).
TỪ MÁI ẤM GIA ĐÌNH ĐẾN
CỘNG ĐỒNG XÃ HỘI…
Nếu hôn nhân là hoa quả của tình yêu chân chính
thì gia đình là điểm dừng lý tưởng của hôn nhân đúng nghĩa. Câu
nói sau đây đã diễn tả ý nghĩa ấy : “Hôn nhân không phải là điểm
đến. Nó chỉ là một cuộc hành trình tiến đến một gia đình hạnh phúc,
nơi đây tình yêu là điều quan trọng nhất”.
Xã hội coi gia đình là tế bào đầu tiên của cộng
đồng, là nền tảng của nhân loại. Có gia đình tốt tất có xã hội lành
mạnh. Do đó, gia đình có trách nhiệm và bổn phận xây dựng và làm
đẹp xã hội.
Với người tín hữu Kitô giáo, hôn nhân gia đình còn
mang nhiều ý nghĩa cao cả hơn nữa. Một vài gợi ý sau đây sẽ giúp
chúng ta có cái nhìn rõ nét hơn về gia đình Kitô giáo và những bổn
phận của nó.
Thiên Chúa đã thiết lập định chế hôn nhân và trao
cho hôn nhân sứ mạng hình thành và phát triển cộng đồng gia đình
theo chương trình kế hoạch của Người. Chúa Giêsu cũng đã chúc phúc,
thánh hóa hôn nhân và Ngài nâng thực tại ấy lên hàng bí tích. Thánh
Phaolô đã mô tả tính cách bí tích của hôn nhân như là sự kết hợp
giữa Chúa Kitô (hiền phu) và Hội thánh (hiền thê) (x.Ep 5,21-33).
Gia đình Kitô hữu luôn phải sống và giới thiệu cho
thế giới mô hình gia đình theo Tin Mừng Kitô giáo.
Thư Mục Vụ của Hội Đồng Giám Mục VN năm 2002 về
chủ đề “Thánh hóa gia đình”, đề mục ‘Gia đình’ số 6, đã nêu rõ :
“…Theo ý định của Thiên Chúa, hôn nhân là nền tảng cho một cộng
đoàn rộng lớn hơn, tức là gia đình. Nhờ hôn nhân mà đôi bạn trở
thành cha mẹ, lãnh nhận nơi Thiên Chúa quà tặng là những người con.
Khi cha mẹ yêu thương con cái, họ trở thành dấu chỉ hữu hình của
Tình Yêu Thiên Chúa đối với con người. Khi cha mẹ chăm sóc con cái,
họ làm thành một cộng đồng hiệp thông những ngôi vị. Chính sự hiệp
thông mật thiết trong gia đình Kitô giáo là hình ảnh sự hiệp thông
giữa Ba Ngôi Thiên Chúa : Yêu nhau và nên một với nhau mà vẫn hoàn
toàn tôn trọng sự khác biệt giữa các ngôi vị. Từ ý nghĩa ấy, ngay
giữa lòng cuộc sống hôn nhân và gia đình, toàn bộ những tương quan
liên vị như tình vợ chồng, tình phụ mẫu, tình con thảo, tình anh
em được kết dệt, và nhờ đó, mỗi ngôi vị được dẫn đưa vào trong ‘gia
đình nhân loại’ và ‘gia đình Thiên Chúa’ là Hội Thánh (ĐSGĐ, số
15)”.
Khi các gia đình Kitô hữu “đã phấn đấu trong mọi
khó khăn của cuộc sống để gìn giữ nét đẹp gia đình Kitô giáo, theo
khuôn mẫu đời sống hiệp thông của Ba Ngôi Thiên Chúa” (Thư Mục Vụ
của HĐGM VN năm 2002, phần II , số 7) thì đang trở nên men, muối,
ánh sáng cho đời. Họ chẳng những phải hoàn thiện chính bản thân
mình mà còn được kêu gọi tỏa gương sáng ra bên ngoài, như ánh sáng
lung linh, như hương thơm dịu êm, như hơi ấm nồng nàn…”Một gia đình
Kitô hữu thực sự tốt đẹp không thể chỉ đóng kín trong những sinh
hoạt riêng tư, nhưng cần mở rộng mối quan hệ với những gia đình
chung quanh, để kính trọng yêu thương, trao đổi học hỏi và quan
tâm giúp đỡ, góp phần phát triển nền văn minh tình thương”(Thư Mục
Vụ của HĐGM VN năm 2002, phần III , số 8).
Xa hơn, rộng hơn, gia đình Kitô giáo có nhiệm vụ
làm tông đồ giáo dân. Công Đồng Vaticanô II đã khẳng định : “Từ
gia đình, Kitô giáo thấm nhập vào tất cả các tổ chức cuộc sống và
dần dần biến đổi các tổ chức ấy; nơi gia đình, vợ chồng tìm thấy
ơn gọi riêng của mình là làm chứng cho nhau và cho con cái lòng
tin và tình yêu Chúa Kitô. Gia đình Kitô giáo lớn tiếng loan truyền
sức mạnh của Nước Thiên Chúa và niềm cậy trông vào một đời sống
hạnh phúc. Như thế bằng gương lành và chứng tá, gia đình Kitô giáo
thuyết phục thế gian đảm nhận tội lỗi mình, đồng thời sáng soi những
kẻ đang tìm kiếm chân lý”(CĐ Vat. II – Hiến chế Tín lý về Giáo Hội
– Ch.IV ‘Giáo dân’ – số 35, trang 114 – Bản dịch Việt ngữ Giáo Hoàng
Học Viện Piô X Đalat – 1975).
Đức
Giáo Hoàng Gioan-Phaolô II trong Tông huấn về những bổn phận của
gia đình Kitô hữu (FC) đã nhắn nhủ : “Gia đình Kitô hữu ngày nay
thường đang bị cám dỗ nản lòng hay đang âu lo trước những khó khăn,
ngày một lớn ; lòng yêu mến ấy còn được biểu lộ qua một hình thức
trổi vượt nữa, đó là đem lại cho gia đình Kitô hữu những lý do để
tự tin vào mình, qua những phong phú mà gia đình có được tự bản
chất hay do ân sủng, qua sứ mạng Thiên Chúa đã ủy thác cho gia đình.
‘Các gia đình ngày nay phải trấn tỉnh lại ! Phải theo Chúa Kitô’…Ngoài
ra, các Kitô hữu còn có bổn phận phải loan báo cách vui tươi và
xác tín, ‘Tin Mừng’ về gia đình, vì một cách tuyệt đối, gia đình
đang còn và mãi mãi vẫn còn cần nghe và cần hiểu ngày càng sâu sắc
hơn, những lời đích thực mặc khải cho gia đình biết chân tính của
nó, những tiềm năng và tầm quan trọng sứ mạng gia đình trong xã
hội loài người và trong Hội Thánh Thiên Chúa.”(ĐGH Gioan Phaolô
II - Tông Huấn FC về những bổn phận của gia đình Kitô hữu – số 86,
trang 182 – Roma 2002).
"Cho mình xin lỗi" - thật là dễ dàng để
viết câu này xuống giấy. Nhưng khi phải thốt ra với một ai đấy,
mình thường cảm thấy "nghẹn nghẹn" trong cổ họng, như
danh ca Elton John đã từng nói: "Xin lỗi dường như là từ khó
nói nhất".
Xin lỗi là sự công nhận mình đã làm một điều sai
trái - dù đấy là một lời bình phẩm vô tình, một hành động nông nổi
hay một cử chỉ không đẹp. Bằng lời xin lỗi, mình muốn đưa ra thông
điệp như sau: "Mình cảm thấy vô cùng ân hận và giày vò vì việc
mình đã làm. Mong bạn hãy tha thứ cho mình!". Cũng chính vì
điều này mà khi xin lỗi, mình thường cảm thấy bản thân quá... "nhỏ
nhoi", thấp bé", rằng xin lỗi là dấu hiệu của sự yếu đuối,
của sự mất quyền lực và để cho nguời khác "nắm đầu"
Tuy nhiên, một thực tế cho thấy là "nhân vô
thập toàn", không có ai trên cuộc đời này dám vỗ ngực tự hào
là mình hoàn hảo cả. Cho nên, việc mình sẵn lòng nhận lỗi lầm, đối
diện thẳng thắn với nó và hành động để đưa mọi việc vào trật tự
tốt đẹp như cũ, cho thấy nguồn sức mạnh tinh thần lớn lao và cá
tính tuyệt vời của mình. Chồng, vợ, bạn bè (người thân, đồng nghiệp,
cha mẹ v.v...) sẽ không đánh giá thấp những nỗ lực của mình. Ngược
lại, họ sẽ đánh giá mình cao hơn, mở rộng lòng hơn cho sự tha thứ
và bỏ lại đàng sau quá khứ những niềm đau, nỗi buồn.
Nên xin lỗi vào lúc nào?
Trong bất cứ trường hợp nào đi nữa,
câu xin lỗi cần phải được thực hiện càng sớm càng tốt, để chứng
tỏ sự thiện chí của mình. Nếu cứ chần chừ biện hộ cho rằng mình
không cần xin lỗi vì chẳng có lỗi chi cả, hoặc mình sẽ xin lỗi với
một số điều kiện từ đối tượng, thì e rằng mình đang làm vấn đề rắc
rối thêm. Hãy nhớ lại những chi tiết sau đây để mình hiểu rõ sự
cần thiết và khẩn cấp của một lời xin lỗi:
- Mình đã phát biểu một câu nói gì đấy không được
duyên dáng, êm tai cho lắm và mình đã nhìn thấy nét đau đớn ngạc
nhiên trên khuôn mặt người ấy? Như vậy là mình đã làm tổn thương
bạn mình không ít!
- Ðã có ai la hét, gằn giọng, hạ bệ mình bằng những
ngôn từ không trau chuốt chưa? Hẳn mình sẽ không ưa thích gì, thậm
chí bực bội nữa là khác. Vậy mà mình đã làm điều ấy cho người thân
yêu của mình, thật đáng trách biết bao!
Một số người có tâm hồn nhạy cảm hơn những người
khác. Ðiều mà mình cho là nhỏ nhoi lại có sự tác động rất lớn đến
cuộc sống của họ. Hoặc khi đôi bên tranh cãi nhau, ai cũng cố đưa
ra những lời nói "nặng ký" nhất để giành chiến thắng,
và mình nghĩ rằng "kẻ kia" phải hạ mình xin lỗi mình mới
đúng. Vấn đề cần bàn ở đây không phải là việc mình có chủ ý làm
người khác tổn thuơng, thất vọng, đau đớn hay không, mà là việc
mình đã gây ra "tội ác" ấy, dù mình thật sự "vô tội".
Bằng bất cứ gịá nào, mình hãy xin lỗi và nói cho người ấy hiểu,
rằng mình không cố ý làm một việc xấu như vậy. Xin lỗi sớm trong
trường hợp này chứng tỏ mình rất dũng cảm và nhanh nhạy, còn hơn
là khi bị "dồn đến mức đường cùng" rồi mới tỏ thái độ
ân hận muộn màng, thì lời xin lỗi sẽ không còn giá trị lớn nữa.
Phải tự hoàn thiện bản
thân
Biết xin lỗi là nét sống lành mạnh
của một con nguời có lòng tự trọng và biết chia sẻ với cảm xúc của
những người khác. Tuy nhiên, việc lạm dụng từ "xin lỗi"
quá thường xuyên sẽ bớt đi nét đẹp vốn có của nó. Nếu mình xin lỗi
mà cứ tiếp tục phạm sai lầm tuơng tự, người khác sẽ nghi ngờ mức
độ thành thật của mình. Hãy cho từ "xin lỗi" một tác động
lớn hơn và kỳ diệu hơn, khi sự tự hoàn thiện bản thân chứng tỏ mình
đã để tâm và trí để cải thiện mối quan hệ theo chiều hướng tốt đẹp.
Nói câu xin lỗi như thế
nào?
Nói câu xin lỗi là một bước
quan trọng để sửa chữa lại những lỗi lầm, thiệt hại mà mình đã gây
ra thông qua hành động "trêu ngươi" vừa rồi. Thế nhưng,
phụ thuộc vào mức độ thiện chí của mình, mình vẫn có cách hay nhất
để xây dựng lại niềm tin và những cảm xúc tốt đẹp giữa đôi bên.
- Không nên xin lỗi qua email, điện
thoại, nếu như mình có điều kiện gặp trực tiếp
- Hãy nói câu xin lỗi bằng
ánh mắt chân thành, cử chỉ thân ái, từ tốn.
- Không nên biện luận dài
dòng để "chạy tội", mà hãy nhìn thẳng vào vấn đề và nhận
lãnh trách nhiệm về phía mình.
- Thể hiện một cử chỉ đặc
biệt của lòng tốt khác hẳn ngày thường, để tạo ra sự khác lạ đáng
lưu ý trong cung cách ứng xử.
-Nếu có thể thì nên tặng hoa
kèm với lời xin lỗi, mình sẽ thấy cực kỳ "ép-phê".
- Sau
khi đã xin lỗi xong, mình cần phải biết tha thứ cho bản thân mình
trước, bởi vì mình đã công nhận sai lầm và cố gắng để sống tốt hơn.
Hãy rút kinh nghiệm để trở thành một con người mới mẻ hơn, tích
cực hơn, khôn ngoan hơn. Nếu không, mình sẽ phải hối tiếc và lại
phải xin lỗi 1001 lần nữa!